Skip to main content

به علت تقلب‌ها و شیوه‌های نادرستی که سالانه در تهیه و تولید عسل اتفاق می‌افتد، یکی از دغدغه‌های افراد هنگام خرید، به ویژه اگر به دنبال خواص درمانی عسل باشند، این است که آیا عسلی که می‌خرند واقعا طبیعی است یا خیر. و درست به همین دلیل است که بسیاری از آنها به دنبال راه‌هایی مطمئن برای تشخیص عسل طبیعی و پاسخ به سوالاتی نظیر سوالات زیر هستند.

  • اصلا منظور از عسل طبیعی چیست؟
  • به عنوان یک فرد عادی از کجا بفهمیم عسل طبیعی است؟
  • آیا می‌توان از طریق رنگ، طعم و بو عسل طبیعی را تشخیص داد؟
  • عسلی که شکرک می‌زند طبیعی است یا تقلبی؟
  • آیا راه یا راه‌های مطمئن برای تشخیص عسل طبیعی وجود دارد؟

اما قبل از اینکه در این مطلب به نحوه تشخیص عسل طبیعی و تفاوت آن با عسل تقلبی بپردازیم بهتر است ابتدا بدانیم که عسل طبیعی به چه عسلی گفته می‌شود.

به چه عسلی طبیعی می‌گوییم

عسل طبیعی به شهد گل‌هایی گفته می‌شود که زنبور پس از تغذیه از گیاهان مختلف، آن را فرآوری و تغلیظ کرده و در کندو ذخیره کرده باشد. در صورتی که زنبوران به جای شهد گل‌ها و گیاهان از قند سفید و یا شکر و یا انواع آب میوه‌ها تغذیه کرده باشند محصول آن را نمی‌توان عسل طبیعی نامید.

پس علاوه بر اینکه عسل را باید زنبور تولید کرده باشد، طبیعی بودن منبع شهد نیز فاکتور مهمی است که عسل طبیعی را از غیرطبیعی متمایز می‌کند.

نکته: عسل طبیعی با عسل ارگانیک متفاوت است. عسل طبیعی ممکن است ارگانیک باشد یا نباشد.

انواع عسل غیرطبیعی یا تقلبی

برای تشخیص عسل طبیعی از غیر طبیعی ابتدا باید بدانیم که روش‌های تولید عسل تقلبی به چه صورت است، زیرا که روش‌های تشخیص هر کدام از آن‌ها متفاوت خواهد بود. به طور کلی ۳ روش برای ایجاد عسل تقلبی وجود دارد و تمامی عسل‌هایی که به صورت تقلبی در بازار وجود دارد جزو یکی از همین سه دسته هستند.

۱. عسل تغذیه‌ای

در این روش کندودار در کنار تغذیه زنبوران از شهد گل‌ها و گیاهان، آن‌ها را با انواع مواد مصنوعی مانند شکر، قند، شیره خرما و یا حتی شیرین‌کننده‌های صنعتی مانند ساخارین تغذیه می‌کند. در این حالت عسل را زنبور تولید می‌کند اما منبع شهد طبیعی نیست.

این کار به این علت صورت می‌گیرد که زنبور در این شیوه (تغذیه با مواد مصنوعی) عسل بیشتری تولید می‌کند و به اصلاح بارگیری کندو افزایش چشم‌گیری پیدا می‌کند. این روش یک روش غیر مستقیم در تولید غیرطبیعی است.

البته ممکن است زنبوردار برای حفظ زنبور‌ها در برخی از فصل‌های سال که گل و گیاه در منطقه وجود ندارد، اقدام به تغذیه مصنوعی آنها کند، که در این صورت مانعی وجود ندارد. اما نباید این عسل به عنوان عسل طبیعی به فروش برسد و تنها باید به عنوان تغذیه زنبوران در فصل سرما باشد.

۲. عسل مخلوط

در این روش فروشنده و یا زنبوردار برای اینکه حجم عسل را زیاد کند، عسل را مستقیما با مواد گلوکزی (شربت قند و شکر) و یا شیره‌ی میوه‌ها مخلوط می‌کند و به عنوان عسل خالص عرضه می‌کند.

از آنجایی که ورود هرگونه مواد خارجی به داخل عسل (بخصوص اگر در ترکیب آنها آب باشد)، باعث تخمیر و ترش شدن آن می‌شود و به طبع برای خریدار قابل تشخیص است، درصد تولید این نوع از عسل بسیار پایین است. چون با این کار همان مقدار عسل طبیعی نیز از بین می‌رود.

۳. عسل کاملا تقلبی

در این شیوه عسل حاصل شده به طور کامل مصنوعی بوده و از تغلیظ شیره‌ی برخی از میوه‌ها مانند خرما، توت و حتی گاهی ملاس چغندر یا از حرارت دادن مواد گلوکزی ( شربت قند) و مواد نشاسته‌ای برای قوام آن ساخته می‌شود.

در بعضی موارد برای ایجاد طعم و بو نیز از برخی از اسانس‌های شبیه به عسل استفاده می‌شود تا طعم و بویی شبیه به آن را پیدا کند.

روش های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

همانطور که گفته شد روش‌های مختلفی برای تولید عسل تقلبی وجود دارد که تشخیص آن‌ها در بیشتر مواقع برای خریدار عادی کاری دشوار و حتی غیرممکنی است. در زیر به دو روش مطمئن برای پیدا کردن عسل طبیعی اشاره می‌کنیم.

۱. خرید از فروشنده و زنبوردار معتمد

شاید ساده به نظر بیاید اما یکی از موثرترین راه‌ها برای مطمئن شدن از طبیعی بودن عسل، خرید آن از افراد یا بستگانی است که به آنها اعتماد داریم و مطمئنیم که عسل را با مواد دیگری مخلوط نکرده اند و یا تغذیه مصنوعی به زنبور نداده‌اند.

اگر در بین افراد خانواده،‌ فامیل و حتی محل خود زنبورداری را می‌شناسید که به صداقت و درستی او اعتماد دارید، خرید از او می‌تواند مطمئن‌ترین راه برای خرید عسل طبیعی باشد.

۲. تشخیص کیفیت و طبیعی بودن عسل با آزمایش

آزمایش عسل توسط آزمایشگاه‌های معتبر نیز یکی دیگر از راه‌های مطمئن برای تشخیص طبیعی بودن عسل است. اما این گزینه به دلیل هزینه‌های بالایی که دارد معمولا زمانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهید به صورت عمده عسل بخرید. اگر علاقمند باشید می‌توایند یک نمونه برگه آزمایش عسل و فاکتورهای آن را مشاهده کنید.

آزمایش عسل علاوه بر اینکه می‌تواند طبیعی بودن یا نبودن عسل را نشان دهد، می‌تواند میزان کیفیت عسل، که به شاخص‌هایی مثل رطوب، میزان ساکارز و… وابسته است را نیز برای ما مشخص کند.

آیا عسل طبیعی شکرک می‌زند؟

همانطور که در مطلب علت شکرک زدن عسل بیان کردیم، تمامی عسل‌های طبیعی، بعد از مدتی شکرک می‌زنند اما زمان شکرک زدن آنها بسته به نوع گیاهی که زنبور از شهد آن تغذیه کرده است می‌تواند از دو هفته تا دو سال متفاوت باشد.

 نکته مهم این است که با وجود اینکه عسل طبیعی شکرک می‌زند اما نمی‌توان گفت هر عسلی که شکرک می‌زند صدرصد طبیعی است، چرا که عسل تغذیه‌ای ( زنبور با شکر تغذیه شده است) هم شکرک می‌زند. در نتیجه شکرک زدن عسل نمی‌تواند معیار مناسبی برای تشخیص عسل طبیعی باشد.

 

البته ممکن است زنبوردار از قبل عسل را حرارت داده باشد که در این حالت ممکن است عسل هرگز شکرک نزند و یا شکرک زدن آن به تعویق بیفتد. اما با این کار برخی از خواص عسل نیز از بین خواهد رفت.

روش‌های خانگی تشخیص عسل تقلبی

این روش‌ها فقط برای عسل‌هایی کاربرد دارد که کاملا تقلبی (زنبور هیچ نقشی در تولید آنها ندارد) هستند و نمی‌توان از آنها برای تشخیص عسل تغذیه‌ای و یا حتی عسل مخلوط استفاده کرد.

هر چند این روش‌ها علمی نیستند و هیچگونه اعتباری نمی‌توان برای آن‌ها قائل شد اما بعضی از افراد به مرور و با تجربه آن‌ها را بیان کرده‌اند و هدف ما هم در اینجا این است که به طور خلاصه و به صورت اینفوگرافی برخی از مهمترین آنها را معرفی کنیم.

نکته مهم: بیشتر روش‌های زیر را فقط می‌توان برای شناسایی تقلبی بودن عسل به کار برد و نمی‌توان برای اثبات طبیعی بودن عسل از آن‌ها استفاده کرد. برای مثال روان بودن یک عسل نشانه‌ی تقلبی بودن عسل است، در صورتی که عسلی با غلظت مناسب، ممکن است طبیعی باشد یا نباشد.

 

(منبع اینفوگرافی)

روش‌های تشخیص عسل طبیعی
  • چسبندگی عسل: اگر مقدار کمی عسل طبیعی را بین دو انگشت خود قرار دهید و آن را فشار دهید بعد از جدا کردن انگشتان از هم، انگشتان تمایلی به چسبندگی ندارند. اما در عسل کاملا تقلبی به علت شیرین‌کننده‌های زیادی که در آن‌ها استفاده شده، کمی احساس چسبندگی خواهید کرد.
  • غلظت: از آنجایی که عسل اصل نسبتا غلیظ است، اگر شیشه‌ی آن را کمی خم کنید لحظه‌ای طول می‌کشد تا کمی جابه جا شود. اما بعضی برخی از عسل‌های تقلبی کاملا روان هستند و زود اینطرف و آنطرف می‌روند.
  • مزه و طعم: مزه و طعم عسل نباید برای مدت طولانی در دهان بماند. در عسل‌های تقلبی به این علت که از شیرین‌کننده‌ها برای تولید آنها استفاده شده، یک حالت گلوزدگی ایجاد می‌شود و طعم آن در دهان باقی می‌ماند.
  • عطر و بو: عسل طبیعی بسته به گیاهی که زنبور از آن تغذیه کرده است عطر و بوی متفاوتی دارد و اگر کمی با تجربه باشید می‌توانید حتی نوع گیاه را تشخیص دهید اما عسل‌های تقلبی صرفا بوی شیرینی و یا اسانس می‌دهند و حتی ممکن است کمی بوی ترشی بدهند.
  • حرارت دادن: یکی دیگر از راه‌های تشخیص عسل تقلبی حرارت دادن آن است. با حرارت دادن عسل طبیعی، رنگ آن به سرعت کارملی می‌شود اما کف نمی‌کند. اما عسل تقلبی کف می‌کند و حباب حباب می‌شود.
  • حلالیت: اگر رشته‌ای از عسل کاملا طبیعی را با قاشق از بالا داخل یک لیوان آب بریزیم، عسل بدون پخش شدگی در ته ظرف جمع می‌شود. اما عسل کاملا تقلبی در میانه‌ی راه پخش می‌شود و حل می‌شود.
  • استفاده از کبریت: اگر نوک کبریتی را به عسل طبیعی آغشته کنیم و بعد از چند لحظه آن را پاک کنیم. می‌توانیم کبریت را روشن کنیم اما اگر عسل تقلبی باشد به علت رطوبت موجود در آن این اتفاق نخواهد افتاد و کبریت روشن نخواهد شد.
  • استفاده از نان تست: اگر مقداری عسل خالص را روی نان تست بمالیم بعد از چند دقیقه نان سفت و سخت می‌شود. در صورتی که در نمونه‌های تقلبی به علت مواد افزودنی و همچنین رطوبت بالایی که وجود دارد نان حالت خیسی پیدا می‌کند.
  • آزمایش دستمال کاغذی: اگر مقداری عسل طبیعی را بر روی دستمال کاغذی بریزیم به هیچ وجه پشت دستمال مرطوب و خیس نمی‌شود در صورتی که عسل تقلبی به علت رطوبت بالا پشت دستمال را مرطوب می‌کند.
  • ناخالصی: از آنجایی که عسل طبیعی از کندو استخراج می‌شود، معمولا در آن انواع ناخالصی مانند گرده گل، موم و حتی قسمت‌های از بدن زنبور یافت می‌شود در صورتی که عسل کاملا تقلبی معمولا در داخل کارگاه‌ها ساخته می‌شود و فاقد این مواد است.

علت تاکید ما بر تشخیص طبیعی یا تقلبی بودن عسل به این دلیل است که تمامی خواص عسل مربوط به عسل طبیعی است، همچنین انواع ماسک‌های عسل که برای مشکل پوستی توصیه می‌شود نیز با عسل طبیعی ساخته می‌شود. عسل تقلبی نه تنها هیچگونه خواص درمانی‌ای ندارد بلکه خود می‌تواند باعث بیماری و همچنین مشکلات پوستی برای فرد شود.جهت خرید با آرساشاپ همراه باشید.

ام.اس یک بیماری اتوایمیون است بدین معنا که سیستم ایمنی بدن به بافت های خودش حمله می کند. چنین فرایندی میلین را از بین می برد، غشاء چربی که فیبرهای عصبی مغز و نخاع را پوشانده و از آنها محافظت می کند.

میلین را می توان به عایق روی سیم های الکتریکی تشبیه کرد. زمانیکه میلین آسیب می بیند، پیغام صادره در طول آن عصب متوقف شده و یا به کندی منتقل می شود.

بیماری ام اس (MS) - زومیت

پزشکان و محققین نمی دانند که چرا ام.اس برخی افراد را مبتلا می سازد و در بقیه افراد ایجاد نمی گردد. ترکیبی از عوامل از ژنتیک گرفته تا عفونت های دوران کودکی در این امر نقش دارند.

عوامل خطر

فاکتورهای زیر ریسک ابتلا به ام.اس را افزایش می دهند:

سن – اگرچه ام.اس در هر سنی اتفاق می افتد ولیکن به طور معمول در افراد سنین  20تا40  سال شایع می باشد.

جنسیت- احتمال ابتلا به ام.اس در زنان دوبرابر مردان است.

وراثت- ریسک ام.اس در افراد دارای سابقه خانوداگی این بیماری بیشتر است. به عنوان مثال چنانچه یکی از والدین یا خواهر و برادرهای شما مبتلا به ام.اس باشد، احتمال ابتلا به این بیماری در شما  1تا 3 درصد است در حایلکه در جمعیت کلی این میزان 0/1 درصد است. تجربه در دوقلوهای همسان نشان داده است که توارث تنها فاکتور دخیل در ابتلا به ام.اس نمی باشد. چنانچه ابتلا به ام.اس به تنهایی توسط ژنتیک تعیین می شد دوقلوهای همسان ریسک مشابهی داشتند ولیکن این چیزی نیست که در عمل اتفاق می افتد. در حقیقت چنانچه یکی از دوقلوها مبتلا به این بیماری باشد، احتمال ابتلا در قل دیگر تنها 30 % می باشد.

عفونت- گونه هایی از ویروس ها با ام.اس در ارتباط هستند. درحال حاضر بیشترین تمرکز بر ارتباط بین ام.اس با ویروس Epstein-Barrمی باشد، ویروسی که باعث منونوکلئوز(افزایش منوسیت ها در خون) عفونی می شود. اینکه چگونه ویروس Epstein-Barrباعث افزایش احتمال ابتلا به ام.اس می شود، تحت بررسی است .

نژاد- سفیدپوستان به ویژه خانواده هایی با نژاد اروپای شمالی، در بیشترین ریسک ابتلا به ام.اس قرار دارند. آسیایی ها ، آفریقایی ها و آمریکایی های بومی کمترین ریسک را دارا هستند .

عوامل جغرافیایی- ام.اس در کشورهایی با آب و هوای معتدل معمول تر است که شامل اروپا ، جنوب کانادا ،شمال ایالات متحده ، نیوزیلند و جنوب استرالیا می شود. به نظر می رسد که ریسک این بیماری با عرض جغرافیایی افزایش می یابد . کودکی که از یک منطقه پرخطر به یک منطقه کم خطر نقل مکان کرده است، ویا برعکس ، میزان ریسک ابتلا به بیماری متناسب با منطقه جدید سکونت وی خواهد بود. ولیکن چنانچه این انتقال بعد از سن بلوغ باشد، میزان ریسک ابتلا مشابه با محل سکونت اول او خواهد بود.

سایر بیماری ها- افراد در صورت ابتلا به یکی از بیماری های اتوایمیون زیر  ، ریسک افزایش یافته برای ابتلا به ام.اس خواهند داشت:

– بیماری تیروئید
– دیابت نوع 1
– بیماری روده تحریک پذیر

عوارض

در برخی موارد بیماران مبتلا به ام.اس به عوارض  زیر مبتلا می شوند :

– اسپاسم و سفتی عضلات
– بی حسی و فلج ، به طور معمول در پاها
– اختلال در دفع مدفوع یا ادرار و نیز اختلال در عملکرد جنسی
– تغییرات ذهنی همچون فراموشی  و یا عدم تمرکز
– افسردگی
– تشنج

آمادگی برای ویزیت پزشک

زمانیکه ابتدا به پزشک خانوادگی خود مراجعه می کنید و علائم خود را برای وی شرح می دهید ، او شما را برای ارزیابی های بیشتر به یک متخصص اعصاب ارجاع خواهد داد

اقداماتی که شما می توانید انجام دهید

از آنجائی که جلسه ویزیت جلسه کوتاهی است، برای آن برنامه ریزی کرده و لیستی شامل موارد زیر تهیه کنید:

– توصیف کامل و با جزئیات از علائم تان
– اطلاعاتی از مشکلات پزشکی و بیماری هایی که در گذشته داشته اید
– اطلاعاتی از مشکلات پزشکی و بیماری های والدین و خواهر و بردارتان
– تمام داروها و یا مکمل هایی که دریافت می کنید
– سوال هایی که می خواهید از پزشک بپرسید

آنچه از پزشک باید انتظار داشت

پزشک در کنار یک معاینه جسمانی، با آزمودن عوامل زیر به بررسی سلامت عصبی شما می پردازد:

– واکنش ها
– قدرت عضلانی
– تونوس و کشیدگی عضلانی
– تطبیق و هماهنگی
– تعادل

آزمایش های تشخیصی

تست و آزمایش مخصوصی برای تشخیص ام.اس وجود ندارد. نهایتاً تشخیص بر اساس حذف و رد دیگر بیماریها و شرایط ایجاد کننده علائم مشابه صورت می گیرد. غالباً پزشک به دنبال آزمایشات زیر،  ام.اس را تشخیص می دهد:

آزمایش خون:  آنالیز خون کمک به حذف و رد برخی عفونت ها و بیماریهای التهابی با علائم مشابه ام.اس  می کند.

بیرون کشیدن مایع نخاعی (پونکسیون کمر): در این فرایند، پزشک یا پرستار جهت آنالیزهای آزمایشگاهی، نمونه کوچکی مایع مغزی نخاعی را بوسیله ی پاراسنتز از کانال نخاعی فرد بیرون می کشد. این نمونه می تواند نمایانگر شرایط غیرنرمال مرتبط با ام.اس همچون سطوح غیرنرمال سلول های سفید خون و یا پروتئین ها باشد .  همچنین این فرایند در رد عفونت های ویروسی و بیماریهای دیگر با علائم عصبی مشابه ام.اس، کمک کننده خواهد بود .

MRI: در این تست از جریان های قوی مغناطیسی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر دقیق از ارگان های بدن استفاده می کنند. MRIآشکارکننده جراحات و آسیب های عصبی است، جراحاتی که نشانگر از دست دهی میلین ناشی از بیماری ام.اس در مغز و طناب نخاعی هستند . به هرحال این نوع جراحات تحت شرایط دیگری همچون لوپوس یا بیماری التهابی لایم (Lyme disease) نیز دیده می شوند بنابراین وجود چنین آسیب ها و ضایعاتی دال بر ابتلای قطعی به بیماری ام.اس نمی باشد . درطول MRI، فرد بر روی میز محرکی خوابیده و این میز وارد دستگاه بزرگ لوله ای شکلی می شود که در حین انجام اسکن، صدای بلندی شبیه به صدای ضربه از خود تولید می کند. اغلب موارد انجام این تست، حداقل 1 ساعت طول می کشد. باوجودیکه این تست کاملاً بدون درد است ولیکن به برخی افراد احساسِ  “ترس از درون محفظه بسته قرار گرفتن” دست می دهد  و در صورت لزوم پزشک مسکن یا آرام بخش تجویز می کند . همچنین به منظور مشخص شدن ضایعات فعال از تزریق مادۀ رنگی درون ورید استفاده می شود. در این صورت پزشک قادر به تشخیص قرار گیری بیماری در فاز فعال خواهد بود حتی اگر علائمی از بیماری ظاهر نشده باشد. تکنیک های جدید MRI،جزئیات بیشتری را در مورد آسیب فیبرهای عصبی، از بین رفتن دائمی میلین و یا ترمیم آن فراهم می سازند .

تست های تحریکی: این نوع تست سیگنال های الکتریکی ارسال شده از سوی مغز در پاسخ به تحریک را اندازه گیری می کند. در این تست از تحریک دیداری و یا تحریک الکتریکی استفاده می شود بدین شکل که جریان های الکتریکی کوتاهی به بازو یا پاهای فرد داده می شود .

درمان دارویی

یک کاردرمان یا فیزوتراپ می تواند حرکات کششی و استقامتی را به شما آموزش دهد همچنین نحوه ی استفاده از وسایل و امکانات تسهیل کننده کارهای روزمره را به شما نشان خواهد داد .

پلاسمافرز: این فرایند که شبیه به دیالیز است، و  به گرفتن خون و جداکردن پلاسمای آن و تزریق مجدد عناصر شکل دار خون به خود اهداء کننده خون گفته می شود. در این روش معمولاً به جای پلاسمای برداشته شده ، پلاسمای منجمد تازه یا آلبومین جایگزین می کنند. این روش درمانی به منظور مقابله با علائم شدید بیماری ام.اس و عود آن صورت می گیرد.  به ویژه در آن دسته از بیمارانی که به استروئید تزریقی پاسخ نداده اند .

تعهد و پشتیبانی

همان طور که در دیگر بیماری های مزمن هم دیده می شود، زندگی با ام.اس می تواند فرد را در یک فراز و نشیب احساسی قرار دهد. پیشنهادات زیر می توانند به شما کمک کند که از چنین مسیر پر پیچ و خمی خارج شوید:

– به انجام فعالیت های روزمره زندگی، آن هم به بهترین نحو ادامه دهید.
– ارتباط خود را با دوستان و خانواده حفظ کنید.
– سرگرمی های و علایق خود را که از عهده انجام شان برمی آیید، دنبال کنید.

چنانچه ام .اس توانایی لازم برای انجام کارهای لذت بخش را از شما سلب کرده است، از پزشک خود در رابطه با ارائه ی راههایی برای غلبه بر موانع کمک بخواهید.

به یاد داشته باشید که سلامت جسمانی شما مستقیماً بر سلامت روحی تان تاثیر می گذارد. مشاورها و درمانگرها میتوانند به شما کمک کننده تا اوضاع را تحت کنترل در آورید؛ همچنین مهارتهای لازم برای حریف شدن با این بیماری و یا تکنیک های آرامش بخش را به شما آموزش می دهند( آموزش هایی که کمک کننده خواهند بود) .

گاهی اوقات پیوستن به یک گروه حمایت کننده،  جاییکه بتوانید تجربه ها و احساسات خود را با دیگر افراد سهیم شوید، رویکردی خوبی به شمار می رود. از پزشک خود بخواهید که در صورت امکان ،چنین انجمن یا گروه حمایت کننده ای موجود در شهرتان را  معرفی کند .

تغییر شیوه زندگی

سبک زندگی و درمان های جایگزین

قدم های زیر در تخفیف برخی علائم ام .اس موثر واقع می شوند :

– به میزان کافی استراحت  کنید. خستگی از علائم معمول ام.اس است و استراحت منجر به کاهش خستگی خواهد شد .

– ورزش کنید. ورزش هوازی منظم در موارد خفیف تا متوسط ام.اس مزایای بسیار مفیدی به همراه دارد . این مزایا عبارتند از بهبود قدرت و تونوس عضلانی، ایجاد تعادل و هماهنگی و کمک به کاهش افسردگی . شنا نمونه ی بسیاری خوبی از ورزش هوازی مناسب برای بیماران ام.اسی حساس به گرما می باشد .

– مراقب گرما باشید. گرمای شدید می تواند منجر به ضعف شدید عضلانی شود. اگرچه برخی افراد مبتلا به ام.اس با گرما اذیت نمی شوند و حتی از حمام و دوش آب گرم لذت می برند، ولیکن پیش از در معرض قرار گیری با حرارت بیش از حد، جوانب احتیاط را به جا آورید تا وقتیکه از چگونگی واکنش خود مطلع شوید. هیچگاه در سونا یا جکوزی حاضر نشوید مگر اینکه فردی را به عنوان همراه در کنار خود داشته باشید تا در صورت لزوم به خروج شما از محل کمک کند. چنانچه دچار تشدید علائم توسط گرما شدید ، سرد کردن بدن برای مدت چند ساعت منجر به بازگشت شما به حالت نرمال خواهد شد .پ

– دمای خود را پایین بیاورید. بسیاری از بیماران مبتلا به ام.اس  با گرما، علائم بیماری شان تشدید می شود . چنانچه در منطقه گرم و مرطوبی زندگی می کنید، درخانه تهویه مطبوع داشته باشید. همچنین حمام ولرم یا سرد نیز می تواند تسکین دهنده و آرام بخش با شد .

– یک رژیم غذایی متعادل و کامل داشته باشید. یک رژیم غذایی سالم و متعادل منجر به حفظ قدرت سیستم ایمنی بدن شما خواهد شد.